CAPS και τεχνολογία ως μοχλός προώθησης εθελοντισμού

 

Με τις οργανωμένες προσπάθειες υποβοήθησης της κοινωνίας, όπως ο

εθελοντισμός και τα εθελοντικά δίκτυα, να καθίστανται ολοένα και πιο δημοφιλείς, ήδη

έχουν πραγματοποιηθεί προσπάθειες συσπείρωσης και αξιοποίησης τεχνικών για τη

δημιουργία συλλογικής δυναμικής και ενημέρωσης και κινητοποίησης των πολιτών.

Τρανό παράδειγμα είναι και οι πλατφόρμες CAPS οι οποίες αποτελούν παράδειγμα

προς μίμηση και κατέχουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την οργάνωση μιας

πλατφόρμας εθελοντισμού και για τις οποίες θα γίνει αναφορά στη συνέχεια. Το

παρακάτω υλικό για τις πλατφόρμες CAPS βασίζεται κατά κύριο λόγο στο βιβλίο

Collective Awareness Platform for Sustainability and Social Innovation: An Introduction

αλλά και στη δημοσίευση Collective Awareness Platforms: Engines for Sustainability

and Ethics που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό IEEE Technology and Society [6] .

Ο όρος CAPS χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τη European Commision το

2012 και είναι μια συντομογραφία για C ollective Awareness Platforms for Sustainability

and Social Innovation. Ένας ακριβής ορισμός τις ορίζει ως ICT(Information and

Communication Technology) συστήματα που αξιοποιούν το Network Effect ή αλλιώς

Συλλογική Συνείδηση, συνδυάζοντας τα τρία νέα φαινόμενα που έχουν αρχίσει να

επικρατούν στα Διαδικτυακά Οικοσυστήματα. Αναφερόμαστε στα online κοινωνικά

δίκτυα όπως τα δημοφιλή Facebook, Τwitter, την κατανεμημένη διανομή γνώσης μέσω

μοντέλων Wiki και χρήση δεδομένων από αντικείμενα του εγγύτερου

περιβάλλοντος(Internet of Things). Απώτερος σκοπός είναι η ευαισθητοποίηση της

κοινής γνώμης καθώς και η δημιουργία συλλογικών δράσεων για την επίλυση και

αντιμετώπιση προβλημάτων εφαρμόζοντας τις αρχές της κοινωνικής καινοτομίας. Θα

μπορέσουν με αυτόν τον τρόπο να προάγουν διαδικασίες καινοτόμες και φιλικές προς

το περιβάλλον, οι οποίες θα συνδέσουν τους ανθρώπους και θα διαδώσουν ιδέες και

γνώση με σκοπό την αλλαγή του τρόπου ζωής μας και την αλληλεπίδραση με τον έξω

κόσμο με γνώμονα ένα καλύτερο μέλλον. Η αποστολή μας θα κριθεί επιτυχής όταν

μπουν οι βάσεις για μια πιο δημοκρατική, φιλική και ευσυνείδητη κοινωνία στην οποία ο

καθένας θα βάζει το δικό του λιθαράκι με σεβασμό για το περιβάλλον και το μέλλον του

πλανήτη μας αλλά και του συνανθρώπου.

Ίσως μια πιο στενή μελέτη του κάθε όρου να ρίξει περισσότερο φως στις

πλατφόρμες CAPS:

Collective

Ο όρος Συλλογικότητα(Collective) απορρέει από την πιθανότητα και δυνατότητα

για συνεργασία μεταξύ ανθρώπων αλλά και τεχνολογιών. Τελικός σκοπός είναι να

δημιουργηθούν πολυάριθμα δυναμικά δίκτυα και κοινότητες εκμεταλλευόμενα τη

σύμπραξη ανθρώπων καθώς και την αξιοποίηση στο έπακρον προηγμένων

τεχνολογιών όπως κοινωνικά δίκτυα, ειδικοί αισθητήρες κτλ.

Awareness

Προκειμένου να στεφθεί από επιτυχία αυτή η συλλογική προσπάθεια πρέπει να

υπάρχει και η κατάλληλη Ενημέρωση(Awareness) για τις κοινωνικές δράσεις και

ευκαιρίες δραστηριοποίησης. Αυτό θα επιτευχθεί με την εύκολη και ασφαλή πρόσβαση

των μελών της κοινωνίας σε πήγες γνώσης με τρόπο διαφανή και αντικειμενικό, που θα

υπερβαίνει πιθανά συμφέροντα κλειστών ομάδων. Μέσα από την ενημέρωση για τις

προσπάθειες, συλλογικές και μη, μικρών και μεγάλων κοινοτήτων, όλο και περισσότεροι

πολίτες θα κινητοποιηθούν υιοθετώντας μια συμπεριφορά συμμετοχής και

ευαισθητοποίησης.

Sustainability

Ο όρος αυτός μεταφράζεται ως Βιωσιμότητα και είναι μια βασική πρόκληση για

τις πλατφόρμες CAPS. Υποδηλώνει την επιθυμία να λάβει σημαντική θέση στις

προτεραιότητές μας η προστασία του περιβάλλοντος και η διασφάλιση ενός υγειούς

μέλλοντος για αυτό εξαλείφοντας όσο είναι δυνατόν τα οικολογικά προβλήματα που

μαστίζουν τον πλανήτη μας. Βέβαια, η δυναμική αυτών των πλατφόρμων επιτρέπει την

επέκταση των συλλογικών δράσεων και στην κατεύθυνση οικονομικών αλλά και

κοινωνικών προβλημάτων πάντα με γνώμονα ένα πιο βιώσιμο μέλλον.

Social Innovation

Η Κοινωνική Καινοτομία μπορεί ίσως να οριστεί καλύτερα ως η δημιουργία

προϊόντων και υπηρεσιών τα οποία θα καταπολεμούν κοινωνικά προβλήματα ή

καταστάσεις. Την ίδια στιγμή σηματοδοτεί και την καινοτομία στη διαδικασία σύλληψης

και παραγωγής αυτών των προϊόντων και υπηρεσιών. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η

συμμετοχή των πολιτών σε αυτήν τη διαδικασία ώστε να αποτελέσουν αναπόσπαστο

κομμάτι της λύσης. Μεγάλο μερίδιο σε αυτήν την προσπάθεια κατέχει και η τεχνολογία,

η οποία στα χέρια κοινοτήτων προσφέρει τα απαραίτητα εργαλεία για να επιτευχθούν οι

καινοτόμες λύσεις στα προβλήματα που απασχολούν το κοινωνικό σύνολο.

Μοντελοποίηση των προκλήσεων

Για να επιλυθεί ένα πρόβλημα και να αντιμετωπιστεί μια κατάσταση μέσω των

πλατφόρμων CAPS πρέπει τεθεί όχι μόνο μια θεωρητική βάση αλλά και πρακτική. Αυτό

στην ουσία σημαίνει να μοντελοποιηθεί το εκάστοτε πρόβλημα, κάτι το οποίο με τη

σειρά του οδηγεί και στη μέτρηση και αξιολόγηση όλων των παραγόντων και

συνιστωσών. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα προσομοιώσεων και σε τελική φάση, λήψη

αποφάσεων.

Βασικά εργαλεία των αναλυτών αποτελούν οι μοντέρνες τεχνολογίες του

Διαδικτύου. Είτε πρόκειται για ψηφιακή μορφή μέσω τηλεπικοινωνιών, μέσων μαζικής

επικοινωνίας και Web 2.0 εφαρμογές είτε για φυσική μορφή, όπου δεσπόζει το

Διαδίκτυο των Πραγμάτων(Internet of Things – IoT), η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει

αποτελεσματικά στο πάντρεμα μετρήσεων του φυσικού κόσμου και στην ανάδειξη ιδεών

και σχεδίων που έχουν προταθεί από πολίτες και κοινότητες. Με τη θεωρητική αλλά και

πρακτική θεώρηση του προβλήματος, ανιχνεύονται οι κύριες αιτίες καθώς και οι

επηρεάζοντες παράγοντες, στοιχεία απαραίτητα για τη λήψη των κατάλληλων

αποφάσεων που θα επιφέρουν την αποτελεσματικότερη δυνατή λύση.

Άρης Μάντζιος